TÜRK TARİH TEZİ VE TÜRK TARİHİNİN ANA HATLARI

Doç. Dr. Ramazan TOSUN’ dan ilhamla…

Türk Tarih Tezi ve Türk Tarihinin Ana Hatları konulu yazımızda, Türk milletinin tarih içerisinde teşekkülünü anlatır. Tarih, milletlerin hafızasıdır. Milletler tarih içerisinde teşekkül ederler ve tarih şuuru sayesinde varlıklarını devam ettirirler. Tarih şuuru, tarihin akışı hakkında belli bir görüş sahibi olmak demektir. İnsan tarih olaylarını mânâlı bir bütün içindeki parçalar halinde gördüğü anda tarih şuuru kazanmış olur. Bu şuurdan mahrum olan milletler, millî birlik ve beraberliğini de koruyamazlar. Millî birliğini tesis edememiş milletlerin yaşaması mümkün değildir.

Türk Tarih Tezi seferberliği, 1931’de tam olarak bu millî tarih şuurunu inşa etmek için ortaya çıkmıştır.

  1. Neden Ortaya Çıktı? Amacı Neydi?

Türk Tarih Tezi’nin Türk Tarihinin Ana Hatları, 1931-1941 yılları arasında liselerde ders kitabı olarak okutulan 4 ciltlik temel eserdir.

Türk Tarih Tez’inin Temel amacı, Batı’da hâkim olan üç büyük iftirayı çürütmekti: Türkler sarı ırktandır ve aşağı bir ırktır, medeniyet kuramazlar ve Anadolu onlara ait değildir. Özellikle Sevr döneminde ortaya atılan “Türkler Anadolu’ya sonradan gelmiş işgalcidir” propagandasına karşı, Anadolu’nun en eski sahiplerinin Türkler olduğunu ispatlamak ve Cumhuriyete özgüven aşılamak hedeflenmiştir.

2. Türk TarihTezi’nin Temel İddiaları Medeniyetin beşiği Orta Asya’dır. M.Ö. 15.000 – 7.000 yılları arasında yaşanan büyük kuraklık Orta Asya halklarını göçe zorlamıştır .Bu göçlerle dünyaya yayılan Turani topluluklar Çin, Hint, Mezopotamya, Mısır ve Ege medeniyetlerini kurmuştur. Sümerler ve Hititler (Etiler) Orta Asya kökenli Türk boylarıdır. Etrüskler gibi Avrupa medeniyetlerinin temellerini atanlar da aynı kökenden gelir.

3. Bu Tezi Kimler, Hangi Bilimsel Yöntemle Savundu?

A) Kurucu Kadro:

Türk Tarih Kurumu‘nun çekirdeğini Afet İNAN (Selanik doğumlu) ve  Rusya coğrafyasından Türkiye’ye göç etmiş Türkler oluşturur: Yusuf Akçura (Kazan Tatarı), Sadri Maksudi Arsal (Kazan Tatarı) ve Zakir Kadiri Ugan (Başkurt Türk’ü). Aralarındaki tek yabancı isim Macar asıllı antropolog Gyula Mészáros’tur. (16 kişilik heyet) Savundukları ırk teorisi şudur: Batı’nın “Türkler Moğol/sarı ırktandır” tezine karşı, yaptıkları kafatası ölçümleriyle Türklerin Brakisefal (yuvarlak kafalı) – Alp Irkı yani beyaz ırkın en eski ve medeniyet kurucu unsurlarından olduğunu savunmuşlardır.

B) Arkeolojik ve Antropolojik Çalışmalar:

1. Hâmid Zübeyir Koşay: Müzeler Genel Müdürü olarak 1933’te Ankara Ahlatlıbel’de Cumhuriyet’in ilk sistemli kazısını başlattı. Çıkan iskeletlerin kafatası yapısını inceleyerek eski Anadolu halkları ile günümüz Türk halkı arasındaki bağı raporladı.

2. Afet İnan ve 64 Bin Kişilik Anket:

Cenevre’de Eugène Pittard danışmanlığında doktora yapan Afet İnan, 1937’de Atatürk’ün emriyle dev bir projeye girişti. Türkiye 10 bölgeye ayrıldı, 10 uzman ekip ve İsviçre’den getirilen özel pergellerle askeri birlikler, okullar ve köyler gezilerek tam 64.000 kişinin (20 bin kadın, 44 bin erkek) kafatası, boy ve beden ölçümleri yapıldı. Kafatası indeksi 80 ve üzeri olan Brakisefal yapının çoğunluk olduğu saptandı. Bu dev veri, 1947’de “Türkiye Halkının Antropolojik Karakterleri ve Türkiye Tarihi” adlı esere dönüştü.

3. Ülkemize yerleşen Bilim İnsanlarının Katkısı (Nazi Almanyası’ndan Kaçanlar): 1933 Üniversite Reformu ile Türkiye’ye sığınan Alman bilim insanlarının katkısı, 1933 Üniversite Reformu ile Nazi Almanyası’nın baskısından kaçan bazı bilim insanları Türkiye’ye sığındı himaye edildi. Bu kapsamda Ankara Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi bünyesinde görevlendirilen iki isim: Gustav Güterbock (Hititolog) ve Prof. Helmuth Theodor Bossert (Arkeolog). Bu isimler bir yandan Türk Tarih Tezi’nin sınırlarını metodolojik olarak daha bilimsel, rasyonel ve uluslararası standartlara uygun bir çizgiye çekmeye çalışırken, bir yandan da Anadolu’daki Hitit/Sümer kazılarını bizzat yöneterek bu bulguları Avrupa bilim literatürüne saygın, hakemli raporlar olarak sundular.

4. Avrupa’da Nasıl Yankı Buldu? Batı Basınındaki Şaşkınlık:

Batı basını, Osmanlı sonrası kurulan Türkiye’nin din merkezli tarih yerine tıp uzmanları, pergeller ve modern kazılarla başlattığı pozitivist bilim seferberliğini şaşkınlıkla karşıladı. 64 bin kişilik anket, Avrupa antropoloji dergilerinde “bir devletin yaptığı en kapsamlı morfolojik tarama” olarak yer aldı.

Akademik Eleştiriler: Ancak Avrupa’daki ana akım akademi, Güneş-Dil Teorisi’ni ve tüm medeniyetleri Orta Asya’ya bağlayan iddiaları “hiper-nasyonalist ve spekülatif” bularak kabul etmedi. Yöntemin siyasi bir tezi haklı çıkarmak için esnetildiğini eleştirdi. Nitekim 1940’lardan sonra Türk akademisi de tezin radikal iddialarını törpüleyip “Anadolu Medeniyetleri” çizgisine evrildi.

5. Sonuç ve Günümüze Yansıması;

 Eleştirel Değerlendirme:

 1931’de ilk adımları atılan Türk Tarih Tezi, Kurtuluş Savaşı ve Kafkasya cephesinde fedakarlıkları ile ön plana çıkan Kürt aşiretler‘i ile Milli birlik dayanışma ve Milli şuur bilinci içerisinde ve birliktelikten doğan güç ile topyekün kurtuluş savaşı verildiği dolayısı ile özellikle Milli tarih derslerimizde aşiretlerin rollerinin geri planda bırakılması yadırganmıştır.

Daha fazla bilgi için Türk Tarih Kurumu resmi internet sitesine bakabilirsiniz

Yukarı Çık