Ağrı Eleşkirt’e bağlı Yücekapı köyünde hayat takvimle değil, mevsimlerle ölçülür. Harmanın tozu, ilkbaharın telaşı, kış akşamlarının soba başı sohbeti ve o hep kalabalık, hep bereketli Yücekapı sofrası… İşte bizim kültürümüzün, bizim çocukluğumuzun temelidir bunlar.
Ağustos Sıcağında Harman Zamanı ve Anamızın Hedik Telaşı
Yücekapı’da yaz, Ağustos’un ortasında harmanla kendini belli ederdi. Buğday sapları patoslara vurulur, sarı taneler torbalara doldurulurdu. Sonra o buğday taneleri köyün içinden geçen o serin derelerde tertemiz yıkanır, annelerimizin “yazgı” dediği sergilere serilirdi yani güneşe. Şimdi o tatlı telaşlar, o imece günleri pek kalmadı…Yıkanıp kuruyan buğdaylar yine imc usulü kalburlarla elenir, bir kısmı kışın soframızdan eksik olmayacak o bulgur, o savar için büyük kazanlarda kaynatılırdı. Biz buna Yücekapı’da “hedik” ya da “den” derdik. Pişen hediklerin kokusu bütün köyü sarardı. Yine güneşe serilir, kurutulurdu. Hedik kurudu mu, bulgur çekme vakti gelirdi. Kimi evde taş değirmen olurdu, olmayanın komşuya bir seslenmesi yeterdi. Komşu koşar, değirmenini verir, iş bitince helalleşip geri alınırdı.
Ne güzel günlerdi.
Köyde iki tane su değirmenimiz vardı. Yeşilyurt Mahallesi’nde, eski mezarlığın yanından ikiye ayrılan o dere var ya, işte o dere can verirdi o değirmenlere. Sadece değirmeni değil, bütün köyü beslerdi o dere. Bahçeyi sular, evi temizler, yazın sıcağında biz çocuklara kocaman bir yüzme havuzu olurdu. Şimdi bakıyorum da ne yazık ki o dereler bile kurumaya yüz tutmuş, tıpkı o günler gibi…
İlkbaharda Umutla Ekim, Yaylaya Hasret
İlkbahar Yücekapı’da telaş demekti, umut demekti. Toprak uyanır, buğday, arpa, ayçiçeği, bostan ekilir. Bostan dediğimiz bahçelere en güzel sebzeler ekilir. Bir yanda anamızın çeçil (cical) peynirinin telaşı, bir yanda hayvanları sürüye katma heyecanı.Köyün hemen yakınında şeran Çayı akar. Çayın ötesinde, eski bir zamanın izi Abes vardır. Abes’i geçtin mi, yayla yolu başlar, hasret başlar. İlkbaharda yücekapıda yağmur çok olur. 23 Nisan şenlikleri yaklaşınca hepimiz, çoluk çocuk, büyük küçük dua ederdik yağmur yağmasın diye. Çünkü günlerce hazırlanırdık o şenliğe, emek verirdik. Genelde de yağmur yağardı ya, olsun!
Bayram Gelince Bayram gibi bayram olurdu, gerçekten Bayramlar Yücekapı’da neşeli geçerdi. İstisnasız her büyüğün eli öpülür, biz çocuklarda da şeker telaşı başlardı. Ellerimizde torbalar, kapı kapı gezerdik. Ev ziyaretleri önce komşudan başlar, sonra akraba, eş dost diye devam ederdi. Çocuklar en güzel elbiselerini, ayakkabılarını giyer, bir de şeker topladık mı, mutluluğumuz zirve yapardı. Büyükler büyüklüğünü bilir, büyüklük yapar, çocuk da çocukluğunu bilir, saygıda kusur etmezdi. Herkes yerini, haddini, hatrını bilirdi.
Yazının devam gelecek…..